Facebook YouTube Instagram Twitter

Kalendarz

Oddział Kultur i Tradycji Wyznaniowych

Archiwum wystaw stałych

Wiele wyznań, jedno miasto

Wystawa ukazuje Łódź – XIX-wieczną metropolię przemysłową zamieszkałą przez zróżnicowane kulturowo i religijnie społeczeństwo. Celem ekspozycji jest przybliżenie czterech najliczniejszych wyznań obecnych w dawnej Łodzi – katolicyzmu, protestantyzmu, judaizmu i prawosławia poprzez związane z nimi miejsca kultu, tradycje i zwyczaje oraz ważne w dziejach miasta wydarzenia. Pragniemy ukazać kulturę religijną dawnych (a także dzisiejszych) łodzian oraz zwrócić uwagę na podobieństwa i różnice pomiędzy religiami. Prezentujemy ciekawy zbiór obiektów związanych z kultem – zarówno prywatnym, jak i mającym miejsce w świątyniach chrześcijańskich oraz żydowskich synagogach i domach modlitwy. Wielkoformatowe archiwalne zdjęcia wprowadzają w klimat wielokulturowej Łodzi sprzed 1939 roku. Przypominają synagogi, które zniknęły z przestrzeni miasta podczas II wojny światowej w wyniku działań niemieckich władz okupacyjnych Łodzi, przemianowanej wówczas na Litzmannstadt. Liczne fotografie ukazują miejsca kultu łodzian, związanych z wieloma tradycjami wyznaniowymi. Dominująca część prezentowanych eksponatów pochodzi ze zbiorów Muzeum Miasta Łodzi, wiele interesujących obiektów to depozyt katedralnej parafii prawosławnej św. Aleksandra Newskiego w Łodzi.
Wśród przedmiotów ukazujących tradycję katolicką szczególnie miejsce zajmują pamiątki związane z pierwszą i do tej pory jedyną wizytą papieża Jana Pawła II w Łodzi. Pielgrzymka miała miejsce 13 czerwca 1987 roku, wtedy Jan Paweł II odprawił mszę św. na płycie lotniska Lublinek oraz spotkał się z kobietami pracującymi w pozornie „lekkim przemyśle” włókienniczym w Zakładach Przemysłu Bawełnianego „Uniontex”. Było to historyczne wydarzenie, gdyż papież po raz pierwszy odwiedził czynny zakład pracy. Obiekty, które przypominają ten dzień to chleb podarowany Janowi Pawłowi II na dar ołtarza, fotel na którym siedział podczas spotkania z łódzkimi włókniarkami oraz repliki insygniów Honorowego Obywatela Miasta Łodzi, przyznanego papieżowi w 2003 roku.  
Liczne judaica wprowadzają zwiedzających w świat żydowskich zwyczajów związanych z obchodzeniem świąt dorocznych, rodzinnych uroczystości czy przestrzeganiem zasad koszerności w kuchni. Wśród prezentowanych obiektów znajdują się stare modlitewniki, zwoje Tory wraz z jadami – wskaźnikami w kształcie ludzkiej ręki służącymi do śledzenia tekstu świętej księgi bez dotykania zwoju palcem. Uwagę przykuwa bogato dekorowana sukienka na Torę, w której zwój przechowywany jest w Aron – ha kodesz (szafie ołtarzowej w synagodze) oraz mezuzy umieszczane na prawej framudze drzwi w żydowskich domach i miejscach pracy. Jednym z wielu interesujących przedmiotów jest także tłok pieczętny z okresu międzywojennego, którą stemplowano koszerną żywność.
Obecność licznej społeczności luteran w Łodzi zaakcentowana została przede wszystkim przez religijne wydawnictwa oraz pamiątki związane z istotnymi wydarzeniami w życiu tych łodzian: pamiątki Chrztu św., pamiątki ślubne czy oprawioną w pokaźnych rozmiarów ramę pamiątka jubileuszowa z okazji 25. rocznicy ślubu. Ważnym obiektem, będącym podstawą dla religijności ewangelików-augsburskich jest  egzemplarz Biblii (Nowy i Stary Testament) w tłumaczeniu Martina Lutra wydany w 1929 roku w Stuttgarcie.
Dzięki uprzejmości katedralnej parafii prawosławnej św. Aleksandra Newskiego w Łodzi na wystawie znalazły się cenne obiekty sakralne – m.in. utensylia liturgiczne, księgi – jak ozdobny Ewangeliarz, ikony oraz świeczniki na wotywne świece. Zwiedzający mają także możliwość obejrzenia szat liturgicznych noszonych przez prawosławnych księży oraz biskupów. Uzupełnieniem stroju pontyfikalnego biskupa są insygnia jego władzy duchowej nad wiernymi – prezentowana mitra w złotym kolorze oraz bogato dekorowane krzyż i panagija, noszone przez biskupa na piersi.

 

Plac Wolności, dawniej Rynek Nowego Miasta

Na wystawie zaprezentowany został archiwalny, unikatowy zbiór ok. 70 zdjęć i pocztówek przedstawiający historię centralnego placu w Łodzi. Zebrany materiał dokumentacyjny, który ułożony został chronologicznie pozwala naszym gościom prześledzić dzieje jednego z najbardziej reprezentacyjnych miejsc miasta. W interesujący sposób pokazuje, jak zmieniał się wygląd dzisiejszego Placu Wolności na przestrzeni XIX i XX wieku oraz przybliża charakterystyczny układ urbanistyczno - przestrzenny placu.
Najstarsze zdjęcie Rynku Nowego Miasta zaprezentowane na wystawie wykonane zostało ok. 1860 roku przez łódzkiego fotografa - Dominika Zonera, właściciela pierwszego  zakładu fotograficznego w naszym mieście.  
Na ekspozycji znalazły się fotografie i widokówki pokazujące Plac Wolności w procesie jego historycznego rozwoju od drugiej połowy XIX wieku do lat 70. XX wieku.
Na zebranym materiale ikonograficznym zobaczyć można m.in. jak wyglądały najstarsze budynki Nowego Rynku w XIX wieku, prześledzić zmiany zabudowy architektonicznej miejsca w latach 50. i 60. XX wieku oraz jakie były losy pomnika Tadeusza Kościuszki.
Rynek Nowego Miasta wytyczony został w 1823 roku jako rynek zakładanej wówczas osady sukienniczej i już wtedy nadano mu kształt regularnego ośmiokąta.  Warto pamiętać również o tym, że wybudowany w 1827 roku Ratusz Miejski oraz kościół ewangelicki Św. Trójcy to pierwsze w Łodzi obiekty architektoniczne pretendujące  w tym czasie do miana najbardziej okazałych. Trzecim ważnym gmachem przy dzisiejszym Placu Wolności był budynek szkoły powiatowej (obecnie Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne), który powstał w 1857 roku.
Do 1898 roku w centrum placu usytuowane było miejskie targowisko na które przybywali z pobliskich wsi chłopi i handlarze. Kiedy w Łodzi pojawiły się pierwsze tramwaje elektryczne targowisko na Nowym Rynku przekształcono w reprezentacyjny plac.
W rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, w listopadzie 1919 roku, Rynek przemianowany został na Plac Wolności i taka nazwa funkcjonuje do dzisiaj.
Zwiedzając ekspozycję warto zwrócić uwagę na oryginalne zdjęcie z 14 grudnia 1930 roku przedstawiające uroczystości odsłonięcia pomnika Tadeusza Kościuszki. Ciekawostką na fotografii są liczne tuszowe pieczęci Komitetów Domowych działających w mieście, które organizowały zbiórki pieniężne na pomnik. Grudniowy wtorek był bardzo ważnym dniem dla łodzian. Pośrodku Placu Wolności stanął wreszcie długo oczekiwany przez mieszkańców Łodzi pomnik polskiego bohatera - Tadeusza Kościuszki. Projekt wykonał  artysta rzeźbiarz inż. Mieczysław Lubelski. W lokalnej gazecie „Łódź w ilustracji” nr 51 w dniu odsłonięcia pomnika pojawiła się notatka: „Dziś, dnia 14-grudnia 1930 roku odbędzie się niepowszednia a dziejowo doniosła uroczystość. Miasto kominów fabrycznych odsłoni pierwszy i monumentalny pomnik. Jest nim pomnik duchowego wodza narodu, Tadeusza Kościuszki. Moment ten obiecał uświetnić osobistym udziałem P. Prezydent Rzplitej prof. Ignacy Mościcki. Uroczystość odbędzie się na Placu Wolności u piedestału pomnika”. Na uroczystości pojawiły się rzesze mieszkańców (wg doniesień prasowych tłum liczył ok 60 000 osób), wojsko oraz przedstawiciele lokalnych władz i duchowieństwa: ówczesny wojewoda Władysław Jaszczołt, ks. biskup Wincenty Tymieniecki czy generał Stanisław Małachowski. Punktualnie o godzinie 13.00 po przemówieniu prezydenta miasta Bronisława Ziemięckiego odsłonięto pomnik. Jak pisało „Echo” - „uczestnicy uroczystości zamarli na chwilę w zachwycie. Postać bohaterskiego Wodza Narodu patrzyła na nich z cokołu”.
W czasie II wojny światowej, 11 listopada 1939 roku, niemieckie władze okupacyjne Łodzi zburzyły pomnik, plac zmienił nazwę na Freiheitsplatz, a w następnym roku na Deutschlandplatz. Minęło 21 lat zanim postać Tadeusza Kościuszki ponownie stanęła w centrum Placu Wolności. Odbudowanie pomnika nastąpiło w 1960 roku. W starym, przedwojennym kształcie odtworzył go Mieczysław Lubelski, ten sam twórca, który projektował go 30 lat wcześniej, a także Antoni Biłas oraz Elwira i Jerzy Mazurczykowie. Fundusze na ten cel pochodziły ze składek społecznych. Uroczystość odsłonięcia pomnika odbyła się  21 lipca 1960 roku. Jak donosił „Dziennik Łódzki” na Placu Wolności zgromadził się wielotysięczny tłum a uroczystego odsłonięcia pomnika dokonał ówczesny minister obrony narodowej gen. broni Marian Spychalski. Wśród oficjalnych gości na trybunie zasiadła m.in. I Sekretarz KŁ PZPR Michalina Tatarkówna – Majkowska. Obecni byli również przedstawiciele władz wojewódzkich, stronnictw politycznych i delegacje zagraniczne.
Dzisiaj Plac Wolności obok ulicy Piotrkowskiej należy do najbardziej znanych miejsc w Łodzi, z którymi utożsamiają się jej mieszkańcy. Warto dodać, że w 2015 roku Plac Wolności został uznany pomnikiem historii.
Okazały monument z Tadeuszem Kościuszko stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych symboli Łodzi, na miarę Warszawskiej Syrenki i pomnika Adama Mickiewicza w Krakowie. Pod nim składane są kwiaty podczas oficjalnych obchodów świąt państwowych, a młodzież chętnie wybiera miejsce "pod Tadkiem" jako punkt spotkań.

 

biblia_w_tlum_martina_lutrajudaikajudaika_2katolicy
katolicy2katolicy_i_protestancipapiez_w_lodzi_1987prawoslawie_korony_slubne
prawoslawni_w_lodziprawoslawni_w_lodzi_2sala_edukacyjnatora_i_jad
wystawa_plac_wolnoscizydzi_w_lodzi

EmailDrukuj Share on FaceBook

Na skróty

Szukaj:

Oddziały Muzeum