Aleksander Tansman (1897-1986) był pianistą, dyrygentem, pierwszym polskim kompozytorem, który zdecydowanie zerwał z wpływami neoromantyzmu, stając się niekwestionowanym współtwórcą neoklasycyzmu w muzyce światowej, obok Strawińskiego, Hindemitha, Poulenca i Caselli’ego. Ceniono go jako kompozytora muzyki orkiestrowej, fortepianowej oraz gitarowej. Czerpał z polskiej i żydowskiej tradycji, choć w jego twórczości widać również silne wpływy francuskiej oraz amerykańskiej kultury. Dzieła Tansmana wykonywały orkiestry całego świata pod batutami najbardziej znanych i szanowanych dyrygentów, takich jak Sergiusz Kusewicki, Tulio Serafin, Arturo Toscanini, Leopold Stokowski, Otto Klemperer, Emil Młynarski i Grzegorz Fitelberg. Jego utwory kameralne grały najsławniejsze kwartety smyczkowe, zaś utwory solowe wprowadzali na estrady wielcy muzycy: pianiści Walter Gieseking, José Iturbi, Henri Gil-Marchex, Jan Smeterlin, Mieczysław Horszowski, Henryk Sztompka, Zbigniew Drzewiecki; wokaliści Maria Freud, Jane Bathori, Stanisława Korwin-Szymanowska; skrzypkowie Bronisław Huberman, József Szigeti, Hélčne Jourdan-Morhange i Irena Dubiska oraz wiolonczeliści Pablo Casals, Grigori Piatigorski, Maurice Marechal, Enrico Mai-nardi i Kazimierz Wiłkomirski.
Wybitny wkład Tansmana w historię muzyki światowej znajduje oficjalne potwierdzenie w wielu nagrodach i odznaczeniach (m.in. japoński Medal Ji-ji Shimpo, Medal Elizabeth Sprague-Coolidge w Waszyngtonie, Prix Hector Berlioz w Paryżu, fotel w Królewskiej Akademii Belgijskiej odziedziczony po Dymitrze Szostakowiczu, komandoria francuskiego Orderu Sztuk i Nauk, członkostwo honorowe i Medal Związku Kompozytorów Polskich). Ponadto, w Łodzi co dwa lata odbywa się, współorganizowany przez Muzeum Miasta Łodzi, Międzynarodowy Festiwal i Konkurs Indywidualności Muzycznych im. Aleksandra Tansmana.
Pierwszy gabinet Aleksandra Tansmana został otwarty w Muzeum Miasta Łodzi już w 1996 roku, jednak z uwagi na zmieniające się wymogi nowoczesnego muzealnictwa konieczna była jego modernizacja. Aktualna ekspozycja została otwarta 15 listopada 2014 roku i jest dostępna w językach: polskim i angielskim. Narracja odwołuje się do pięciolinii symbolizującej pięć kategorii. Czas – który niczym metrum w muzyce porządkuje wszystkie wydarzenia. Polak – bo Tansman zawsze czuł się Polakiem i stąd wypływały główne cechy jego twórczości. Obywatel świata – bo odwiedził wiele krajów i wszędzie czuł się dobrze, a żadne miejsce nie wydawało mu się nieodpowiednie. Artysta – bo muzyka była główną treścią jego życia. Człowiek – bo muzyka to przede wszystkim ludzkie emocje. Ekspozycja przywołuje postać kompozytora oraz historię jego życia i twórczości.
Goście zwiedzający wystawę mogą obejrzeć niezwykle ciekawe pamiątki po kompozytorze, które zostały przekazane do Muzeum Miasta Łodzi przez córki Aleksandra Tansmana, Marianne i Mireille oraz jego biografa, Janusza Cegiełłę. Wśród nich znajdują się liczne zdjęcia artysty, partytury, a także przedmioty towarzyszące mu w życiu zawodowym (np. pulpit kompozytorski – prezent od Igora Strawińskiego), codziennym (np. własnoręcznie wykonana przez córki Tansmana talia kart) oraz w trakcie podróży (np. aparat fotograficzny czy paszport).
Dodatkową wartością wystawy są multimedialne aplikacje angażujące zwiedzających oraz zapoznające ich ze zjawiskami akustycznymi i różnymi sposobami zapisu muzyki. Do dyspozycji gości są jedyne w Polsce: interaktywne stanowisko dyrygenckie, na którym można poznać tajniki dyrygentury oraz interaktywne studio montażowe, ukazujące z bliska pracę reżysera dźwięku.
W każdą środę i niedzielę w godzinach 14.00 – 15.00 zapraszamy na „Seans w ultrafiolecie”. W tych dniach wystawa „Aleksander Tansman – warsztat kompozytora” dostępna jest w świetle ultrafioletowym.
Wystawa dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
