„Łódź (się) tłumaczy” to pierwsza wystawa będąca tak wszechstronnym spojrzeniem na tradycję literacką Łodzi i unikatową rolę tłumaczy w historycznym rozwoju miasta.
Wystawa opowie historię Łodzi poprzez języki, literaturę i ludzi, którzy przez ponad sto lat budowali mosty między kulturami. Bohaterami ekspozycji będą wybitni tłumacze i tłumaczki związani z Łodzią – od końca XIX wieku po współczesność – których praca umożliwiała dialog między narodami, kulturami i doświadczeniami. Choć często pozostawali w cieniu autorów, to właśnie dzięki nim dzieła literackie mogły docierać do kolejnych pokoleń czytelników na całym świecie.
Punktem wyjścia dla narracji będzie wielokulturowa historia Łodzi – miasta Polaków, Niemców, Żydów i Rosjan, którego rozwój gospodarczy i społeczny stworzył wyjątkowe warunki dla rozwoju sztuki przekładu. Wystawa ukaże dorobek twórców związanych z językami niemieckim, jidysz, hebrajskim, rosyjskim i ukraińskim, a także z kulturą języka angielskiego, języków romańskich oraz esperanto.
Szczególne miejsce zajmie postać Karla Dedeciusa, najwybitniejszego ambasadora polskiej literatury w świecie niemieckojęzycznym, którego 105. rocznica urodzin i 10. rocznica śmierci stanowią ważny kontekst realizacji projektu. Obok niego zaprezentowane zostaną m.in. dokonania Juliana i Ireny Tuwimów, Horacego Safrina, Mariana Piechala, Zofii Szleyen, Joanny Kulmowej, Józefa Wittlina, Jerzego Jarniewicza, Macieja Świerkockiego oraz wielu innych postaci tworzących fenomen łódzkiej szkoły przekładu.
Ekspozycja zostanie przygotowana na bazie unikatowych zbiorów Muzeum Miasta Łodzi: rękopisów, maszynopisów, korespondencji, fotografii, dokumentów, wydawnictw i materiałów multimedialnych. Ważnym elementem projektu będzie również współpraca z badaczami, współczesnymi tłumaczami oraz mieszkańcami Łodzi, którzy zostaną włączeni w proces interpretacji wielojęzycznego dziedzictwa miasta. Wystawie towarzyszyć będzie bogaty program wydarzeń edukacyjnych, spotkań, wykładów i działań popularyzujących kulturę przekładu.
„Łódź (się) tłumaczy” to opowieść o mieście, które od zawsze mówiło wieloma językami. To również historia ludzi, dzięki którym literatura przekracza granice i pozwala lepiej rozumieć innych. Wystawa przypomina o niezwykle ważnym, choć często niedocenianym wkładzie tłumaczy w rozwój kultury i budowanie dialogu między narodami.